Supernova SN 2011fe in M101
24/08/11 10:57
SN 2011fe in M101
De Palomar Transient Factory heeft op 24 augustus 2011 een supernova in het spiraalstelsel M101 ontdekt. De Internationale Astronomische Unie heeft deze supernova de aanduiding SN 2011fe gegeven. De supernova had bij ontdekking een helderheid van magnitude 17,2 (g-band). Een dag eerder was op deze positie nog niets te zien (g-band grensmagnitude 20,6). Op 24,922 augustus was de de helderheid van SN 2011fe al toegenomen tot magnitude 15,10V en op 26,069 augustus tot magnitude 13,83V.
De Palomar Transient Factory meldt de volgende positie voor de supernova:
R.K.: 14h 03m 05,81s (2000,0)
Decl: +54g 16' 25,4" (2000,0)
Dat is 58,6" ten westen en 270,7" ten zuiden van de kern van M101.
Uit spectroscopisch onderzoek met de FRODOSPEC op de Liverpool Telescope volgt dat het object een jonge type Ia supernova is. Dit type supernova ontstaat als een witte dwerg materiaal van een begeleidende ster afstroopt en uiteindelijk een massa bereikt van 1,4 zonsmassa. Bij deze massa ontploft de witte dwerg en blijft er niets meer van deze ster over. Vervolgonderzoek met de Kast spectrograaf op de 3m Shane Telescope van lick Observatory bevestigt de Ia classificatie van SN 2011fe. Bovendien is daaruit af te leiden dat het materiaal van de supernova zich met een snelheid van 16500 km/s verspreidt.
Op archiefopnamen van de Hubble Space Telescope uit november 2002 staan twee rode objecten vlak bij de positie van SN 2011fe. Gezien de helderheid zijn dit waarschijnlijk rode reuzen. Mogelijk is één van deze twee rode reuzen de begeleider van de ontplofte witte dwerg.
Vanaf 24,367 augustus heeft de Swift satelliet de supernova gedurende 4500 seconden waargenomen. Ze heeft mogelijk een zwakke Röntgenbron gedetecteerd. Als het goed is, wordt deze in de komende weken helderder. In de gearchiveerde Chandra waarnemingen is geen spoor van een Röntgenbron op deze positie te vinden.
Het is niet gelukt om SN 2011fe op radiogolflengten (met de EVLA) te detecteren. Dit is een ondersteuning voor de Ia classificatie, want bij dit type supernovae is nog nooit radiostraling waargenomen.
Er zijn al eerder supernovae in M101 waargenomen, in 1909 (SN 1909A), in 1951 (SN 1951H) en in 1970 (SN 1970G). Het stelsel staat op 23,4 miljoen lichtjaar van ons vandaan, in het sterrenbeeld Grote Beer. Gezien deze afstand, wordt verwacht dat SN 2011fe binnen twee weken de tiende of elfde grootte kan bereiken. Daarmee komt de supernova binnen het bereik van kleine telescopen. M101 staat momenteel gunstig aan de avondhemel. Probeer SN 2011fe de komende tijd op elke heldere nacht eens te schatten. Gebruik daarvoor bijgaande kaart die door Reinder Bouma is gemaakt.
SN 2011fe is ook het onderwerp van de Astronomy Picture of the Day op 26 augustus. Bekijk de fraaie opname van M101 met de supernova op http://apod.nasa.gov/apod/ap110826.html.
---
Henk Munsterman maakte op 1 september 2011 om 20.23 UT de volgende opname van SN 2011fe in M101. De opname is gemaakt met een Celestron C14 F/5,5 en een ST-9XE camera. Er zijn acht 60 seconden belichte opnamen gestackt. Het beeldveld meet ongeveer 16 bij 16 boogminuten.
Dan hebben we nog een foto. Albert van Duin uit Beilen maakte op 1 september 2011 deze opname van SN 2011fe in M101. Hij heeft deze 25 minuten belichte opname rond 20.20 UT gemaakt. Daarvoor gebruikte hij een 40cm F/4 telescoop voorzien van een CCD-camera. De schaal is 1,4"/pixel.
Bronnen:
ATEL #3581, Young Type Ia Supernova PTF11kly in M101, Peter Nugent et al., 24 augustus 2011
AAVSO Special Notice #250, Possible Type-Ia Supernova in M101, 24 augustus 2011
ATEL #3582, Analysis of the archival HST images of PTF11kly in M101, Weidong Li et al., 25 augustus 2011
ATEL #3583, Lick/Kast Spectroscopy Confirms PTF11kly is a Type Ia Supernova, S. B. Cenko et al., 25 augustus 2011
ATEL #3584, No detected X-ray counterpart to type Ia SN PTFkly, R. Margutti en A. Soderberg, 25 augustus 2011
ATEL #3585, Further Analysis of the archival HST images of PTF11kly in M101, Weidong Li et al., 25 augustus 2011
ATEL #3588, Metallicity at Galactocentric Radius of Type Ia SN PTF11kly in M101, R. Stoll et al. 25 augustus 2011
ATEL #3589, Pre-Explosion Chandra Observations of PTF11kly, Alicia Soderberg et al., 25 augustus 2011
ATEL #3590, Swift/UVOT Observations of PTF11kly, S. B. Cenko et al., 25 augustus 2011
ATEL #3592, Evidence for X-ray emission from the type Ia SN PTF11kly, Derek B. Fox, 26 augustus 2011
ATEL #3593, Evidence for X-ray emission from the type Ia SN PTF11kly (Erratum), Derek B. Fox, 26 augustus 2011
ATEL #3594, Continued Swift/UVOT Monitoring of PTF11kly / SN2011fe, S. B. Cenko et al., 26 augustus 2011
ATEL #3597, EVLA Radio Observations of SN 2011fe, Laura Chomiuk en Alicia Soderberg, 26 augustus 2011
De Palomar Transient Factory heeft op 24 augustus 2011 een supernova in het spiraalstelsel M101 ontdekt. De Internationale Astronomische Unie heeft deze supernova de aanduiding SN 2011fe gegeven. De supernova had bij ontdekking een helderheid van magnitude 17,2 (g-band). Een dag eerder was op deze positie nog niets te zien (g-band grensmagnitude 20,6). Op 24,922 augustus was de de helderheid van SN 2011fe al toegenomen tot magnitude 15,10V en op 26,069 augustus tot magnitude 13,83V.
De Palomar Transient Factory meldt de volgende positie voor de supernova:
R.K.: 14h 03m 05,81s (2000,0)
Decl: +54g 16' 25,4" (2000,0)
Dat is 58,6" ten westen en 270,7" ten zuiden van de kern van M101.
Uit spectroscopisch onderzoek met de FRODOSPEC op de Liverpool Telescope volgt dat het object een jonge type Ia supernova is. Dit type supernova ontstaat als een witte dwerg materiaal van een begeleidende ster afstroopt en uiteindelijk een massa bereikt van 1,4 zonsmassa. Bij deze massa ontploft de witte dwerg en blijft er niets meer van deze ster over. Vervolgonderzoek met de Kast spectrograaf op de 3m Shane Telescope van lick Observatory bevestigt de Ia classificatie van SN 2011fe. Bovendien is daaruit af te leiden dat het materiaal van de supernova zich met een snelheid van 16500 km/s verspreidt.
Op archiefopnamen van de Hubble Space Telescope uit november 2002 staan twee rode objecten vlak bij de positie van SN 2011fe. Gezien de helderheid zijn dit waarschijnlijk rode reuzen. Mogelijk is één van deze twee rode reuzen de begeleider van de ontplofte witte dwerg.
Vanaf 24,367 augustus heeft de Swift satelliet de supernova gedurende 4500 seconden waargenomen. Ze heeft mogelijk een zwakke Röntgenbron gedetecteerd. Als het goed is, wordt deze in de komende weken helderder. In de gearchiveerde Chandra waarnemingen is geen spoor van een Röntgenbron op deze positie te vinden.
Het is niet gelukt om SN 2011fe op radiogolflengten (met de EVLA) te detecteren. Dit is een ondersteuning voor de Ia classificatie, want bij dit type supernovae is nog nooit radiostraling waargenomen.
Er zijn al eerder supernovae in M101 waargenomen, in 1909 (SN 1909A), in 1951 (SN 1951H) en in 1970 (SN 1970G). Het stelsel staat op 23,4 miljoen lichtjaar van ons vandaan, in het sterrenbeeld Grote Beer. Gezien deze afstand, wordt verwacht dat SN 2011fe binnen twee weken de tiende of elfde grootte kan bereiken. Daarmee komt de supernova binnen het bereik van kleine telescopen. M101 staat momenteel gunstig aan de avondhemel. Probeer SN 2011fe de komende tijd op elke heldere nacht eens te schatten. Gebruik daarvoor bijgaande kaart die door Reinder Bouma is gemaakt.
SN 2011fe is ook het onderwerp van de Astronomy Picture of the Day op 26 augustus. Bekijk de fraaie opname van M101 met de supernova op http://apod.nasa.gov/apod/ap110826.html.
---
Henk Munsterman maakte op 1 september 2011 om 20.23 UT de volgende opname van SN 2011fe in M101. De opname is gemaakt met een Celestron C14 F/5,5 en een ST-9XE camera. Er zijn acht 60 seconden belichte opnamen gestackt. Het beeldveld meet ongeveer 16 bij 16 boogminuten.
Dan hebben we nog een foto. Albert van Duin uit Beilen maakte op 1 september 2011 deze opname van SN 2011fe in M101. Hij heeft deze 25 minuten belichte opname rond 20.20 UT gemaakt. Daarvoor gebruikte hij een 40cm F/4 telescoop voorzien van een CCD-camera. De schaal is 1,4"/pixel.
Bronnen:
ATEL #3581, Young Type Ia Supernova PTF11kly in M101, Peter Nugent et al., 24 augustus 2011
AAVSO Special Notice #250, Possible Type-Ia Supernova in M101, 24 augustus 2011
ATEL #3582, Analysis of the archival HST images of PTF11kly in M101, Weidong Li et al., 25 augustus 2011
ATEL #3583, Lick/Kast Spectroscopy Confirms PTF11kly is a Type Ia Supernova, S. B. Cenko et al., 25 augustus 2011
ATEL #3584, No detected X-ray counterpart to type Ia SN PTFkly, R. Margutti en A. Soderberg, 25 augustus 2011
ATEL #3585, Further Analysis of the archival HST images of PTF11kly in M101, Weidong Li et al., 25 augustus 2011
ATEL #3588, Metallicity at Galactocentric Radius of Type Ia SN PTF11kly in M101, R. Stoll et al. 25 augustus 2011
ATEL #3589, Pre-Explosion Chandra Observations of PTF11kly, Alicia Soderberg et al., 25 augustus 2011
ATEL #3590, Swift/UVOT Observations of PTF11kly, S. B. Cenko et al., 25 augustus 2011
ATEL #3592, Evidence for X-ray emission from the type Ia SN PTF11kly, Derek B. Fox, 26 augustus 2011
ATEL #3593, Evidence for X-ray emission from the type Ia SN PTF11kly (Erratum), Derek B. Fox, 26 augustus 2011
ATEL #3594, Continued Swift/UVOT Monitoring of PTF11kly / SN2011fe, S. B. Cenko et al., 26 augustus 2011
ATEL #3597, EVLA Radio Observations of SN 2011fe, Laura Chomiuk en Alicia Soderberg, 26 augustus 2011
Supernova SN 2011dh in Draaikolknevel (M51)
10/06/11 14:57
Supernova in de Draaikolknevel (M51)
De Franse amateurastronoom Amédée Riou ontdekte op een ccd opname, die hij op 31,95 mei 2011 maakte, een supernova van de veertiende grootte in M51. Dit Messierobject, beter bekend als de Draaikolknevel, staat op 25 miljoen lichtjaar afstand in het sterrenbeeld Jachthonden. De ontdekking werd bevestigd door de Duitser Thomas Griga en de Amerikaan Tom Reiland. De supernova heeft de aanduiding SN 2011dh gekregen. K. Sárneczky et al. hebben de volgende positie bepaald:
R.K.: 13h 30m 05,124s (2000,0)
Decl: +47° 10’ 11,301” (2000,0)
Dat is op 138” ten oosten en 92” ten zuiden van de kern van M51. Op 30,90 mei was op deze positie nog niets te zien. J.M. Silverman et al. hebben met de Keck telescoop een spectrum van SN 2011dh opgenomen. Uit dit spectrum volgt dat het een type II supernova betreft, waarvan de schil met 17.600 km/s uitdijt.
Wei-dong Li en Alex Filipenko hebben de mogelijke voorloper van magnitude +21,8V op Hubble Space Telescope archief platen gevonden. Uit de kleurindex en de absolute magnitude volgt dat de voorloper een gele superreus van 18-24 zonsmassa is. De positie van deze voorloper wijkt 0,09” af met die van de supernova. Als deze heldere ster inderdaad de voorloper is, dan is de supernova van type II-L of II-P. Het kan ook zijn dat het waargenomen object een compacte sterrenhoop is waar de echte voorloper deel van uitmaakt, of dat het waargenomen object niets met de supernova te maken heeft en dat de echte voorloper door deze wordt verduisterd. De II-L of II-P classificatie wordt tegengesproken door I. Arcavi et al. Volgens hen nam de helderheid van SN 2011dh in de g-band tussen 1,69 en 3,85 juni af van magnitude +13,18g naar +14,94g, alvorens met 0,3g magnituden per dag te verhelderen. Dit gedrag lijkt heel veel op die van type IIb SN 1993J, met het verschil dat SN 2011dh twee (absolute) magnituden zwakker is en zich veel sneller evolueert.
Inmiddels hebben heel veel satellieten hun sensoren op deze supernova gericht. De Swift satelliet is vanaf 3 juni bezig. Met deze satelliet is een heldere Röntgen en UV-bron op de positie van de supernova gevonden. Met de CARMA radiotelescopen in Californië (VS) is de supernova op 4,08 juni bij een frequentie van 107 GHz gedetecteerd. Ook de Expanded Very Large Array in New Mexico (VS) heeft SN 2011dh op 4,25 juni gedetecteerd, en wel bij een frequentie van 22,46 GHz.
Bij ontdekking was SN 2011dh van magnitude +14,5V, maar inmiddels (9 juni) is de helderheid van deze supernova toegenomen tot magnitude +13,5V. De helderheid is nu vergelijkbaar met de nabijgelegen vergelijkingsster van magnitude +13,6, zoals te zien op bijgaande opname van Henk Munsterman. Deze foto is op 8,908 juni met zijn Celestron C14, F/7 en een ST-9E camera gemaakt en is een stack van twee 60 seconden belichte opnamen, met donker en flatfield toegepast.
M51 staat deze tijd van het jaar gunstig aan de hemel. Waarnemers met grote telescopen of met een ccd-camera kunnen eens een poging wagen om deze supernova te registeren. Succes ermee!
Bronnen:
http://www.cbat.eps.harvard.edu/unconf/followups/J13303600+4706330.html
AAVSO Special Notice #241, Supernova in M51, 3 juni 2011
AAVSO Special Notice #242, SN 2011dh = Supernova in M51 = PSN J13303600+4706330, 3 juni, 2011
ATEL #3398, PTF Discovery of a Type II Supernova in M51, J.M. Silverman et al., 3 juni 2011
ATEL #3399, POSSIBLE PROGENITOR OF THE NEW TYPE II SN IN M51, W. Li en A.V. Filippenko, 3 juni 2011
ATEL #3400, Swift/XRT detection of PSN J13303600+4706330 (PTF11eon), Raffaella Margutti en Alicia Soderberg, 3 juni 2011
ATEL #3401, Properties of the Candidate Progenitor of SN 2011dh in M51, W. Li et al., 3 juni 2011
ATEL #3402, Swift Detection of PTF11eon/SN2011dh, Mansi M. Kasliwal en Eran O. Ofek, 3 juni 2011
ATEL #3405, Radio Detection of PTF11eon/SN2011dh, A. Horesh et al., 4 juni 201
ATEL #3406, Precise astrometric position of SN2011dh/PTF11eon in M51, K. Sárneczky et al., 6 juni 2011
ATEL #3411, EVLA Detection of PTF11eon/SN2011dh, A. Horesh et al., 7 juni 2011
ATEL #3413, PTF11eon/SN2011dh is Possibly a Type IIb Event, I. Arcavi et al., 8 juni 2011
ATEL #3414, Swift/XRT monitoring observations of SN2011dh, S. Campana et al., 8 juni 2011
De Franse amateurastronoom Amédée Riou ontdekte op een ccd opname, die hij op 31,95 mei 2011 maakte, een supernova van de veertiende grootte in M51. Dit Messierobject, beter bekend als de Draaikolknevel, staat op 25 miljoen lichtjaar afstand in het sterrenbeeld Jachthonden. De ontdekking werd bevestigd door de Duitser Thomas Griga en de Amerikaan Tom Reiland. De supernova heeft de aanduiding SN 2011dh gekregen. K. Sárneczky et al. hebben de volgende positie bepaald:
R.K.: 13h 30m 05,124s (2000,0)
Decl: +47° 10’ 11,301” (2000,0)
Dat is op 138” ten oosten en 92” ten zuiden van de kern van M51. Op 30,90 mei was op deze positie nog niets te zien. J.M. Silverman et al. hebben met de Keck telescoop een spectrum van SN 2011dh opgenomen. Uit dit spectrum volgt dat het een type II supernova betreft, waarvan de schil met 17.600 km/s uitdijt.
Wei-dong Li en Alex Filipenko hebben de mogelijke voorloper van magnitude +21,8V op Hubble Space Telescope archief platen gevonden. Uit de kleurindex en de absolute magnitude volgt dat de voorloper een gele superreus van 18-24 zonsmassa is. De positie van deze voorloper wijkt 0,09” af met die van de supernova. Als deze heldere ster inderdaad de voorloper is, dan is de supernova van type II-L of II-P. Het kan ook zijn dat het waargenomen object een compacte sterrenhoop is waar de echte voorloper deel van uitmaakt, of dat het waargenomen object niets met de supernova te maken heeft en dat de echte voorloper door deze wordt verduisterd. De II-L of II-P classificatie wordt tegengesproken door I. Arcavi et al. Volgens hen nam de helderheid van SN 2011dh in de g-band tussen 1,69 en 3,85 juni af van magnitude +13,18g naar +14,94g, alvorens met 0,3g magnituden per dag te verhelderen. Dit gedrag lijkt heel veel op die van type IIb SN 1993J, met het verschil dat SN 2011dh twee (absolute) magnituden zwakker is en zich veel sneller evolueert.
Inmiddels hebben heel veel satellieten hun sensoren op deze supernova gericht. De Swift satelliet is vanaf 3 juni bezig. Met deze satelliet is een heldere Röntgen en UV-bron op de positie van de supernova gevonden. Met de CARMA radiotelescopen in Californië (VS) is de supernova op 4,08 juni bij een frequentie van 107 GHz gedetecteerd. Ook de Expanded Very Large Array in New Mexico (VS) heeft SN 2011dh op 4,25 juni gedetecteerd, en wel bij een frequentie van 22,46 GHz.
Bij ontdekking was SN 2011dh van magnitude +14,5V, maar inmiddels (9 juni) is de helderheid van deze supernova toegenomen tot magnitude +13,5V. De helderheid is nu vergelijkbaar met de nabijgelegen vergelijkingsster van magnitude +13,6, zoals te zien op bijgaande opname van Henk Munsterman. Deze foto is op 8,908 juni met zijn Celestron C14, F/7 en een ST-9E camera gemaakt en is een stack van twee 60 seconden belichte opnamen, met donker en flatfield toegepast.
M51 staat deze tijd van het jaar gunstig aan de hemel. Waarnemers met grote telescopen of met een ccd-camera kunnen eens een poging wagen om deze supernova te registeren. Succes ermee!
Bronnen:
http://www.cbat.eps.harvard.edu/unconf/followups/J13303600+4706330.html
AAVSO Special Notice #241, Supernova in M51, 3 juni 2011
AAVSO Special Notice #242, SN 2011dh = Supernova in M51 = PSN J13303600+4706330, 3 juni, 2011
ATEL #3398, PTF Discovery of a Type II Supernova in M51, J.M. Silverman et al., 3 juni 2011
ATEL #3399, POSSIBLE PROGENITOR OF THE NEW TYPE II SN IN M51, W. Li en A.V. Filippenko, 3 juni 2011
ATEL #3400, Swift/XRT detection of PSN J13303600+4706330 (PTF11eon), Raffaella Margutti en Alicia Soderberg, 3 juni 2011
ATEL #3401, Properties of the Candidate Progenitor of SN 2011dh in M51, W. Li et al., 3 juni 2011
ATEL #3402, Swift Detection of PTF11eon/SN2011dh, Mansi M. Kasliwal en Eran O. Ofek, 3 juni 2011
ATEL #3405, Radio Detection of PTF11eon/SN2011dh, A. Horesh et al., 4 juni 201
ATEL #3406, Precise astrometric position of SN2011dh/PTF11eon in M51, K. Sárneczky et al., 6 juni 2011
ATEL #3411, EVLA Detection of PTF11eon/SN2011dh, A. Horesh et al., 7 juni 2011
ATEL #3413, PTF11eon/SN2011dh is Possibly a Type IIb Event, I. Arcavi et al., 8 juni 2011
ATEL #3414, Swift/XRT monitoring observations of SN2011dh, S. Campana et al., 8 juni 2011
Supernova SN 2011by in NGC 3972
26/04/11 20:21
Supernova SN 2011by in NGC 3972
De Chinezen Zhangwei Jin en Xing Gao hebben op 26,823 april een supernova van magnitude 14,2 in NGC 3972 ontdekt. NGC 3972 is een balkspiraalstelsel in het sterrenbeeld Grote Beer. Volgens spectroscopisch onderzoek is SN 2011by een type Ia supernova. De supernova is ongeveer 10 dagen voor het maximum ontdekt. Een supernova in NGC 3972 kan magnitude 12 bereiken als het licht niet door interstellair stof verzwakt wordt. SN 2011by staat op de volgende positie:
R.K.: 11h 55m 45,56s (2000,0)
Decl: +55g 19' 33,8" (2000,0)
Dat is 5,3" ten oosten en 19,1" ten noorden van het centrum van NGC 3972. SN 2011by staat nabij gamma UMa. Met bijgaande kaarten kan de supernova gevonden en de helderheid geschat worden. Nu is SN 2011by alleen binnen het bereik van grote telescopen. Als de supernova inderdaad de twaalfde grootte bereikt, dan is een middelgrote telescoop voldoende om deze supernova te kunnen detecteren.
Bronnen:
vsnet-alert 13252, Nearby SN Ia 2011by, 28 april 2011
www.aavso.org (kaartmateriaal)
Henk Munsterman heeft op 29 april deze foto van SN 2011by in NGC 3972 gemaakt. De foto is een combinatie van drie 120 seconden belichte opnamen. Bij deze opnamen zijn geen filters gebruikt, maar wel donker en flatfields toegepast. De opnamen zijn gemaakt met een Celestron C14 F/7 en een ST-9E ccd camera. Het beeldveld meet ongeveer 14' bij 14'.
Hier volgt een opzoekkaart voor een zoeker:
Hier volgt een D-kaart voor Newtons en refractors zonder prisma:
En een gespiegelde D-kaart voor Schmidt-Cassegrain telescopen en refractors met prisma:
De Chinezen Zhangwei Jin en Xing Gao hebben op 26,823 april een supernova van magnitude 14,2 in NGC 3972 ontdekt. NGC 3972 is een balkspiraalstelsel in het sterrenbeeld Grote Beer. Volgens spectroscopisch onderzoek is SN 2011by een type Ia supernova. De supernova is ongeveer 10 dagen voor het maximum ontdekt. Een supernova in NGC 3972 kan magnitude 12 bereiken als het licht niet door interstellair stof verzwakt wordt. SN 2011by staat op de volgende positie:
R.K.: 11h 55m 45,56s (2000,0)
Decl: +55g 19' 33,8" (2000,0)
Dat is 5,3" ten oosten en 19,1" ten noorden van het centrum van NGC 3972. SN 2011by staat nabij gamma UMa. Met bijgaande kaarten kan de supernova gevonden en de helderheid geschat worden. Nu is SN 2011by alleen binnen het bereik van grote telescopen. Als de supernova inderdaad de twaalfde grootte bereikt, dan is een middelgrote telescoop voldoende om deze supernova te kunnen detecteren.
Bronnen:
vsnet-alert 13252, Nearby SN Ia 2011by, 28 april 2011
www.aavso.org (kaartmateriaal)
Henk Munsterman heeft op 29 april deze foto van SN 2011by in NGC 3972 gemaakt. De foto is een combinatie van drie 120 seconden belichte opnamen. Bij deze opnamen zijn geen filters gebruikt, maar wel donker en flatfields toegepast. De opnamen zijn gemaakt met een Celestron C14 F/7 en een ST-9E ccd camera. Het beeldveld meet ongeveer 14' bij 14'.
Hier volgt een opzoekkaart voor een zoeker:
Hier volgt een D-kaart voor Newtons en refractors zonder prisma:
En een gespiegelde D-kaart voor Schmidt-Cassegrain telescopen en refractors met prisma:
SDSS J133941.11+484727.5 in uitbarsting
08/02/11 19:03
De Sloan Digital Sky Survey heeft tussen 2000 en 2008 ruim een kwart van de sterrenhemel op hoge resolutie in beeld gebracht. Daarvoor gebruikten ze de 2,5 meter telescoop op Apache Point Observatory, New Mexico (VS), uitgerust met een 120 megapixel camera met een beeldveld van 1,5 vierkante graad en met twee spectrografen die door middel van glasvezels spectra van 600 sterrenstelsels en quasars tegelijkertijd kunnen opnemen. In totaal zijn 930 000 sterrenstelsels, 120 000 quasars en 465 000 sterren onderzocht. Op spectroscopische gronden zijn potentiële dwergnova uit deze dataset gefilterd. Veel van deze dwergnovae zijn nog nooit in uitbarsting waargenomen. Vandaar dat veel amateurastronomen deze sterren volgen in de hoop dat ze als eerste een uitbarsting van een dergelijke SDSS dwergnova kunnen vaststellen.
De Britse amateurastronoom Jeremy Shears ontdekte op 7,919 februari de eerste waargenomen uitbarsting van SDSS J133941.11+484727.5. In rust heeft deze dwergnova een helderheid van magnitude 17,6. Jeremy zag deze dwergnova in uitbarsting als een object van magnitude 10,4. Deze ontdekking is bevestigd door de Brit Ian Miller op 7,940 februari (magnitude 10,416V), door de Brit Gary Poyner op 7,958 februari (magnitude 10,5) en door de Duitser Patrick Schmeer op 8,017 februari (magnitude 10,1).
Met een amplitude van ruim zeven magnituden behoort SDSS J133941.11+484727.5 waarschijnlijk tot de UGSU of de UGWZ dwergnovae. Beide typen vertonen tijdens het maximum kortperiodieke modulaties van enkele tienden magnituden, de zogenaamde superhumps. Uit deze modulaties kunnen veel karakteristieken van deze sterren worden afgeleid, vandaar dat professionele astronomen ze graag bestuderen.
SDSS J133941.11+484727.5 bevindt zich op de volgende positie, op de grens tussen de sterrenbeelden Grote Beer en Jachthonden:
R.K.: 13h 39m 41,12s (2000.0)
Decl: +48g 47' 27,5" (2000.0)
Voor visuele waarnemers volstaat het om SDSS J133941.11+484727.5 eenmaal per nacht waar te nemen, tot de uitbarsting voorbij is.
CCD waarnemers kunnen elke heldere nacht tijdserie waarnemingen verrichten (dus gedurende een zo lang mogelijke tijd zo veel mogelijk individuele metingen verrichten). Het gebruik van fotometrische filters is niet strikt noodzakelijk. Probeer een goede signaal-ruisverhouding te bereiken met een zo kort mogelijke belichtingstijd. Bij voorkeur een SNR van 50 of beter. De CCD metingen ontvangt de werkgroep graag na afloop van een waarneemnacht. Dan kunnen ze worden doorgespeeld aan professionele sterrenkundigen die al tijdens de uitbarsting analyses willen uitvoeren aan de meetgegevens.
***
In de nacht van 8 op 9 februari heeft H. Munsterman een ccd-opname van dwergnova SDSS J133941.11+484727.5 kunnen maken. Hij heeft de opname gemaakt met een Celestron C14 f/7 en een ST-9E camera. De opname is 300 seconden belicht. Ondanks de nevel en de vocht in de lucht is het een zeer geslaagde opname. Vergelijk zijn opname maar eens met de Digital Sky Survey opname (in negatief). De getallen naast sommige sterren geven de helderheid van deze sterren aan, waarbij het decimaalteken is weggelaten. Met zijn systeem kan H. Munsterman hele zwakke sterren vastleggen.
De Britse amateurastronoom Jeremy Shears ontdekte op 7,919 februari de eerste waargenomen uitbarsting van SDSS J133941.11+484727.5. In rust heeft deze dwergnova een helderheid van magnitude 17,6. Jeremy zag deze dwergnova in uitbarsting als een object van magnitude 10,4. Deze ontdekking is bevestigd door de Brit Ian Miller op 7,940 februari (magnitude 10,416V), door de Brit Gary Poyner op 7,958 februari (magnitude 10,5) en door de Duitser Patrick Schmeer op 8,017 februari (magnitude 10,1).
Met een amplitude van ruim zeven magnituden behoort SDSS J133941.11+484727.5 waarschijnlijk tot de UGSU of de UGWZ dwergnovae. Beide typen vertonen tijdens het maximum kortperiodieke modulaties van enkele tienden magnituden, de zogenaamde superhumps. Uit deze modulaties kunnen veel karakteristieken van deze sterren worden afgeleid, vandaar dat professionele astronomen ze graag bestuderen.
SDSS J133941.11+484727.5 bevindt zich op de volgende positie, op de grens tussen de sterrenbeelden Grote Beer en Jachthonden:
R.K.: 13h 39m 41,12s (2000.0)
Decl: +48g 47' 27,5" (2000.0)
Voor visuele waarnemers volstaat het om SDSS J133941.11+484727.5 eenmaal per nacht waar te nemen, tot de uitbarsting voorbij is.
CCD waarnemers kunnen elke heldere nacht tijdserie waarnemingen verrichten (dus gedurende een zo lang mogelijke tijd zo veel mogelijk individuele metingen verrichten). Het gebruik van fotometrische filters is niet strikt noodzakelijk. Probeer een goede signaal-ruisverhouding te bereiken met een zo kort mogelijke belichtingstijd. Bij voorkeur een SNR van 50 of beter. De CCD metingen ontvangt de werkgroep graag na afloop van een waarneemnacht. Dan kunnen ze worden doorgespeeld aan professionele sterrenkundigen die al tijdens de uitbarsting analyses willen uitvoeren aan de meetgegevens.
***
In de nacht van 8 op 9 februari heeft H. Munsterman een ccd-opname van dwergnova SDSS J133941.11+484727.5 kunnen maken. Hij heeft de opname gemaakt met een Celestron C14 f/7 en een ST-9E camera. De opname is 300 seconden belicht. Ondanks de nevel en de vocht in de lucht is het een zeer geslaagde opname. Vergelijk zijn opname maar eens met de Digital Sky Survey opname (in negatief). De getallen naast sommige sterren geven de helderheid van deze sterren aan, waarbij het decimaalteken is weggelaten. Met zijn systeem kan H. Munsterman hele zwakke sterren vastleggen.
SN 2011B in NGC 2655 (Giraffe)
30/01/11 19:52
De Japanners Koichi Itagaki en Masaki Tsuboi hebben op 7,431 januari 2011 een supernova ontdekt in NGC 2655. De supernova staat op de
volgende positie:
R.K.: 08h 55m 48,5s (2000.0)
Decl: +78d 13' 2,7" (2000.0)
Daarmee staat de supernova 31,7" ten oosten en 21,4" ten zuiden van de kern van NGC 2655.
SN 2011B werd ruim voor het maximum ontdekt als een object van magnitude 17,5 (ongefilterd). In de daarop volgende weken nam de helderheid
gestaag toe. Op dit moment (eind januari 2011) lijkt de supernova haar maximum van magnitude 12,9 te hebben bereikt. Dit is de helderheid die verwacht mag worden voor een type Ia supernova op deze afstand. NGC 2655 bevindt zich op ongeveer 71 miljoen lichtjaar van de aarde.
De helderheid van de supernova kan worden geschat met bijgaande kaart. De kaart meet 30' bij 40', met noord boven. De vergelijksterren zijn geselecteerd uit APASS. Deze kaart is gemaakt door R. Bouma.
H. Munsterman heeft op 27 januari 2011 SN 2011B gefotografeerd. De opname is gemaakt met een Celestron C14 f/7 en een ST-9E ccd camera. De opname is 300 seconden belicht. Het beeldveld meet 14 bij 14 boogminuten. Vergelijk deze opname eens met de kaart. Dan is goed te zien dat een ccd camera veel dieper komt dan visueel met een dergelijk instrument te bereiken is, zeker in Nederland.
Roel Weijenberg heeft een waarneemverslag geschreven. Deze is hier te lezen.
SN 2011B in NGC 2655 staat gunstig aan de hemel, in het sterrenbeeld Giraffe niet al te ver van de Kleine Beer. Probeer deze
supernova de komende tijd elke heldere avond te volgen. De waarnemingsleider van Werkgroep Veranderlijke Sterren ziet uw waarnemingen graag tegemoet.
