Aug 2011

Supernova SN 2011fe in M101

SN 2011fe in M101

De Palomar Transient Factory heeft op 24 augustus 2011 een supernova in het spiraalstelsel M101 ontdekt. De Internationale Astronomische Unie heeft deze supernova de aanduiding SN 2011fe gegeven. De supernova had bij ontdekking een helderheid van magnitude 17,2 (g-band). Een dag eerder was op deze positie nog niets te zien (g-band grensmagnitude 20,6). Op 24,922 augustus was de de helderheid van SN 2011fe al toegenomen tot magnitude 15,10V en op 26,069 augustus tot magnitude 13,83V.
De Palomar Transient Factory meldt de volgende positie voor de supernova:

R.K.: 14h 03m 05,81s (2000,0)
Decl: +54g 16' 25,4" (2000,0)

Dat is 58,6" ten westen en 270,7" ten zuiden van de kern van M101.
Uit spectroscopisch onderzoek met de FRODOSPEC op de Liverpool Telescope volgt dat het object een jonge type Ia supernova is. Dit type supernova ontstaat als een witte dwerg materiaal van een begeleidende ster afstroopt en uiteindelijk een massa bereikt van 1,4 zonsmassa. Bij deze massa ontploft de witte dwerg en blijft er niets meer van deze ster over. Vervolgonderzoek met de Kast spectrograaf op de 3m Shane Telescope van lick Observatory bevestigt de Ia classificatie van SN 2011fe. Bovendien is daaruit af te leiden dat het materiaal van de supernova zich met een snelheid van 16500 km/s verspreidt.
Op archiefopnamen van de Hubble Space Telescope uit november 2002 staan twee rode objecten vlak bij de positie van SN 2011fe. Gezien de helderheid zijn dit waarschijnlijk rode reuzen. Mogelijk is één van deze twee rode reuzen de begeleider van de ontplofte witte dwerg.
Vanaf 24,367 augustus heeft de Swift satelliet de supernova gedurende 4500 seconden waargenomen. Ze heeft mogelijk een zwakke Röntgenbron gedetecteerd. Als het goed is, wordt deze in de komende weken helderder. In de gearchiveerde Chandra waarnemingen is geen spoor van een Röntgenbron op deze positie te vinden.
Het is niet gelukt om SN 2011fe op radiogolflengten (met de EVLA) te detecteren. Dit is een ondersteuning voor de Ia classificatie, want bij dit type supernovae is nog nooit radiostraling waargenomen.
Er zijn al eerder supernovae in M101 waargenomen, in 1909 (SN 1909A), in 1951 (SN 1951H) en in 1970 (SN 1970G). Het stelsel staat op 23,4 miljoen lichtjaar van ons vandaan, in het sterrenbeeld Grote Beer. Gezien deze afstand, wordt verwacht dat SN 2011fe binnen twee weken de tiende of elfde grootte kan bereiken. Daarmee komt de supernova binnen het bereik van kleine telescopen. M101 staat momenteel gunstig aan de avondhemel. Probeer SN 2011fe de komende tijd op elke heldere nacht eens te schatten. Gebruik daarvoor bijgaande kaart die door Reinder Bouma is gemaakt.
SN 2011fe is ook het onderwerp van de Astronomy Picture of the Day op 26 augustus. Bekijk de fraaie opname van M101 met de supernova op
http://apod.nasa.gov/apod/ap110826.html.


M101_SN2011fe

---
Henk Munsterman maakte op 1 september 2011 om 20.23 UT de volgende opname van SN 2011fe in M101. De opname is gemaakt met een Celestron C14  F/5,5 en een ST-9XE camera. Er zijn acht 60 seconden belichte opnamen gestackt. Het beeldveld meet ongeveer 16 bij 16 boogminuten.

M101SN8D

Dan hebben we nog een foto. Albert van Duin uit Beilen maakte op 1 september 2011 deze opname van SN 2011fe in M101. Hij heeft deze 25 minuten belichte opname rond 20.20 UT gemaakt. Daarvoor gebruikte hij een 40cm F/4 telescoop voorzien van een CCD-camera. De schaal is 1,4"/pixel.

M101_1sept_Colour

Bronnen:
ATEL #3581, Young Type Ia Supernova PTF11kly in M101, Peter Nugent et al., 24 augustus 2011
AAVSO Special Notice #250, Possible Type-Ia Supernova in M101, 24 augustus 2011
ATEL #3582, Analysis of the archival HST images of PTF11kly in M101, Weidong Li et al., 25 augustus 2011
ATEL #3583, Lick/Kast Spectroscopy Confirms PTF11kly is a Type Ia Supernova, S. B. Cenko et al., 25 augustus 2011
ATEL #3584, No detected X-ray counterpart to type Ia SN PTFkly, R. Margutti en A. Soderberg, 25 augustus 2011
ATEL #3585, Further Analysis of the archival HST images of PTF11kly in M101, Weidong Li et al., 25 augustus 2011
ATEL #3588, Metallicity at Galactocentric Radius of Type Ia SN PTF11kly in M101, R. Stoll et al. 25 augustus 2011
ATEL #3589, Pre-Explosion Chandra Observations of PTF11kly, Alicia Soderberg et al., 25 augustus 2011
ATEL #3590, Swift/UVOT Observations of PTF11kly, S. B. Cenko  et al., 25 augustus 2011
ATEL #3592, Evidence for X-ray emission from the type Ia SN PTF11kly, Derek B. Fox, 26 augustus 2011
ATEL #3593, Evidence for X-ray emission from the type Ia SN PTF11kly (Erratum), Derek B. Fox, 26 augustus 2011
ATEL #3594, Continued Swift/UVOT Monitoring of PTF11kly / SN2011fe, S. B. Cenko et al., 26 augustus 2011
ATEL #3597, EVLA Radio Observations of SN 2011fe, Laura Chomiuk en Alicia Soderberg, 26 augustus 2011