06 February 2011

SDSS J133941.11+484727.5 in uitbarsting

De Sloan Digital Sky Survey heeft tussen 2000 en 2008 ruim een kwart van de sterrenhemel op hoge resolutie in beeld gebracht. Daarvoor gebruikten ze de 2,5 meter telescoop op Apache Point Observatory, New Mexico (VS), uitgerust met een 120 megapixel camera met een beeldveld van 1,5 vierkante graad en met twee spectrografen die door middel van glasvezels spectra van 600 sterrenstelsels en quasars tegelijkertijd kunnen opnemen. In totaal zijn 930 000 sterrenstelsels, 120 000 quasars en 465 000 sterren onderzocht. Op spectroscopische gronden zijn potentiële dwergnova uit deze dataset gefilterd. Veel van deze dwergnovae zijn nog nooit in uitbarsting waargenomen. Vandaar dat veel amateurastronomen deze sterren volgen in de hoop dat ze als eerste een uitbarsting van een dergelijke SDSS dwergnova kunnen vaststellen.
De Britse amateurastronoom Jeremy Shears ontdekte op 7,919 februari de eerste waargenomen uitbarsting van SDSS J133941.11+484727.5. In rust heeft deze dwergnova een helderheid van magnitude 17,6. Jeremy zag deze dwergnova in uitbarsting als een object van magnitude 10,4. Deze ontdekking is bevestigd door de Brit Ian Miller op 7,940 februari (magnitude 10,416V), door de Brit Gary Poyner op 7,958 februari (magnitude 10,5) en door de Duitser Patrick Schmeer op 8,017 februari (magnitude 10,1).
Met een amplitude van ruim zeven magnituden behoort SDSS J133941.11+484727.5 waarschijnlijk tot de UGSU of de UGWZ dwergnovae. Beide typen vertonen tijdens het maximum kortperiodieke modulaties van enkele tienden magnituden, de zogenaamde superhumps. Uit deze modulaties kunnen veel karakteristieken van deze sterren worden afgeleid, vandaar dat professionele astronomen ze graag bestuderen.
SDSS J133941.11+484727.5 bevindt zich op de volgende positie, op de grens tussen de sterrenbeelden Grote Beer en Jachthonden:

R.K.: 13h 39m 41,12s (2000.0)
Decl: +48g 47' 27,5" (2000.0)

Voor visuele waarnemers volstaat het om SDSS J133941.11+484727.5 eenmaal per nacht waar te nemen, tot de uitbarsting voorbij is.
CCD waarnemers kunnen elke heldere nacht tijdserie waarnemingen verrichten (dus gedurende een zo lang mogelijke tijd zo veel mogelijk individuele metingen verrichten). Het gebruik van fotometrische filters is niet strikt noodzakelijk. Probeer een goede signaal-ruisverhouding te bereiken met een zo kort mogelijke belichtingstijd. Bij voorkeur een SNR van 50 of beter. De CCD metingen ontvangt de
werkgroep graag na afloop van een waarneemnacht. Dan kunnen ze worden doorgespeeld aan professionele sterrenkundigen die al tijdens de uitbarsting analyses willen uitvoeren aan de meetgegevens.

000-BDB-233

***
In de nacht van 8 op 9 februari heeft H. Munsterman een ccd-opname van dwergnova SDSS J133941.11+484727.5 kunnen maken. Hij heeft de opname gemaakt met een Celestron C14 f/7 en een ST-9E camera. De opname is 300 seconden belicht. Ondanks de nevel en de vocht in de lucht is het een zeer geslaagde opname. Vergelijk zijn opname maar eens met de Digital Sky Survey opname (in negatief). De getallen naast sommige sterren geven de helderheid van deze sterren aan, waarbij het decimaalteken is weggelaten. Met zijn systeem kan H. Munsterman hele zwakke sterren vastleggen.

SDSS