Supernova SN 2011dh in Draaikolknevel (M51)

Supernova in de Draaikolknevel (M51)

De Franse amateurastronoom Amédée Riou ontdekte op een ccd opname, die hij op 31,95 mei 2011 maakte, een supernova van de veertiende grootte in M51. Dit Messierobject, beter bekend als de Draaikolknevel, staat op 25 miljoen lichtjaar afstand in het sterrenbeeld Jachthonden. De ontdekking werd bevestigd door de Duitser Thomas Griga en de Amerikaan Tom Reiland. De supernova heeft de aanduiding SN 2011dh gekregen. K. Sárneczky et al. hebben de volgende positie bepaald:

R.K.: 13
h 30m 05,124s (2000,0)
Decl: +47° 10’ 11,301” (2000,0)

Dat is op 138” ten oosten en 92” ten zuiden van de kern van M51. Op 30,90 mei was op deze positie nog niets te zien. J.M. Silverman et al. hebben met de Keck telescoop een spectrum van SN 2011dh opgenomen. Uit dit spectrum volgt dat het een type II supernova betreft, waarvan de schil met 17.600 km/s uitdijt.
Wei-dong Li en Alex Filipenko hebben de mogelijke voorloper van magnitude +21,8V op Hubble Space Telescope archief platen gevonden. Uit de kleurindex en de absolute magnitude volgt dat de voorloper een gele superreus van 18-24 zonsmassa is. De positie van deze voorloper wijkt 0,09” af met die van de supernova. Als deze heldere ster inderdaad de voorloper is, dan is de supernova van type II-L of II-P. Het kan ook zijn dat het waargenomen object een compacte sterrenhoop is waar de echte voorloper deel van uitmaakt, of dat het waargenomen object niets met de supernova te maken heeft en dat de echte voorloper door deze wordt verduisterd. De II-L of II-P classificatie wordt tegengesproken door I. Arcavi et al. Volgens hen nam de helderheid van SN 2011dh in de g-band tussen 1,69 en 3,85 juni af van magnitude +13,18g naar +14,94g, alvorens met 0,3g magnituden per dag te verhelderen. Dit gedrag lijkt heel veel op die van type IIb SN 1993J, met het verschil dat SN 2011dh twee (absolute) magnituden zwakker is en zich veel sneller evolueert.
Inmiddels hebben heel veel satellieten hun sensoren op deze supernova gericht. De Swift satelliet is vanaf 3 juni bezig. Met deze satelliet is een heldere Röntgen en UV-bron op de positie van de supernova gevonden. Met de CARMA radiotelescopen in Californië (VS) is de supernova op 4,08 juni bij een frequentie van 107 GHz gedetecteerd. Ook de Expanded Very Large Array in New Mexico (VS) heeft SN 2011dh op 4,25 juni gedetecteerd, en wel bij een frequentie van 22,46 GHz.

SN 2011dh

Bij ontdekking was SN 2011dh van magnitude +14,5V, maar inmiddels (9 juni) is de helderheid van deze supernova toegenomen tot magnitude +13,5V. De helderheid is nu vergelijkbaar met de nabijgelegen vergelijkingsster van magnitude +13,6, zoals te zien op bijgaande opname van Henk Munsterman. Deze foto is op 8,908 juni met zijn Celestron C14, F/7 en een ST-9E camera gemaakt en is een stack van twee 60 seconden belichte opnamen, met donker en flatfield toegepast.
M51 staat deze tijd van het jaar gunstig aan de hemel. Waarnemers met grote telescopen of met een ccd-camera kunnen eens een poging wagen om deze supernova te registeren. Succes ermee!

M51SN5A




Bronnen:
http://www.cbat.eps.harvard.edu/unconf/followups/J13303600+4706330.html
AAVSO Special Notice #241, Supernova in M51, 3 juni 2011
AAVSO Special Notice #242, SN 2011dh = Supernova in M51 = PSN J13303600+4706330, 3 juni, 2011
ATEL #3398, PTF Discovery of a Type II Supernova in M51, J.M. Silverman et al., 3 juni 2011
ATEL #3399, POSSIBLE PROGENITOR OF THE NEW TYPE II SN IN M51, W. Li en A.V. Filippenko, 3 juni 2011
ATEL #3400, Swift/XRT detection of PSN J13303600+4706330 (PTF11eon), Raffaella Margutti en Alicia Soderberg, 3 juni 2011
ATEL #3401, Properties of the Candidate Progenitor of SN 2011dh in M51, W. Li et al., 3 juni 2011
ATEL #3402, Swift Detection of PTF11eon/SN2011dh, Mansi M. Kasliwal en Eran O. Ofek, 3 juni 2011
ATEL #3405, Radio Detection of PTF11eon/SN2011dh, A. Horesh et al., 4 juni 201
ATEL #3406, Precise astrometric position of SN2011dh/PTF11eon in M51, K. Sárneczky et al., 6 juni 2011
ATEL #3411, EVLA Detection of PTF11eon/SN2011dh, A. Horesh et al., 7 juni 2011
ATEL #3413, PTF11eon/SN2011dh is Possibly a Type IIb Event, I. Arcavi et al., 8 juni 2011
ATEL #3414, Swift/XRT monitoring observations of SN2011dh, S. Campana et al., 8 juni 2011